Pinczer miniaturowy (niem. Zwergpinscher, ang. Miniature Pinscher) to rasa o długiej, fascynującej historii. Choć na pierwszy rzut oka przypomina miniaturową wersję dobermana, jego dzieje sięgają znacznie dalej – do czasów, gdy pełnił rolę psa użytkowego, pilnującego obejść i tępienia gryzoni.
Dzisiejszy, elegancki pies wystawowy i towarzysz człowieka ma swoje korzenie w wiejskich stajniach i warsztatach południowych Niemiec.
Początki rasy – stajenny łowca szczurów
Pinczer jako pies gospodarski
W XVIII i XIX wieku w Niemczech, w gospodarstwach, stajniach i warsztatach, potrzebne były psy zwinne, czujne i odważne. Tak narodził się Stallpinscher – pies stajenny, którego zadaniem było tępienie szczurów, myszy i pilnowanie obejścia.
Były to niewielkie, ale niezwykle żywiołowe psy o mocnym instynkcie łowieckim i donośnym głosie, dzięki czemu doskonale sprawdzały się w roli stróżów.
Kształtowanie typu
Pierwsze pinczery nie miały jeszcze ściśle określonego wyglądu. Występowały w różnych kolorach i rozmiarach – od średnich psów użytkowych po drobniejsze, przypominające dzisiejszego pinczera miniaturowego.
Ich wspólnym mianownikiem była zwarte ciało, krótka sierść i temperament łączący inteligencję z niezależnością.
Od pinczera stajennego do pinczera miniaturowego
Poczynania hodowlane
Pod koniec XIX wieku rozpoczęto planową hodowlę pinczerów. Niemieccy kynolodzy – m.in. Josef Berta – zaczęli prowadzić dokładniejsze zapisy i tworzyć wzorce rasowe.
W tym czasie pojawiły się pierwsze wzmianki o dwóch typach: pinczer średni (Deutscher Pinscher) i pinczer miniaturowy (Zwergpinscher).
Celem hodowców było stworzenie psa o:
- proporcjonalnej, eleganckiej sylwetce,
- energicznym, sprężystym ruchu,
- silnym charakterze i dużej pewności siebie.
Powstanie Pinscher-Schnauzer-Klubu
W 1895 roku powstał Pinscher-Schnauzer-Klub w Niemczech, który rozpoczął prowadzenie ksiąg hodowlanych i opracował pierwszy oficjalny wzorzec rasy.
Wzorzec ten ustalił między innymi dopuszczalne umaszczenia oraz idealne proporcje ciała. Od tego momentu rozpoczęła się nowoczesna historia rasy.
Wczesne wystawy i popularyzacja rasy
Debiut na wystawach
Pinczer miniaturowy po raz pierwszy został zaprezentowany na wystawie w Stuttgarcie w 1900 roku. Zwierzęta wzbudziły ogromne zainteresowanie – ich żywiołowość, elegancja i odwaga wyróżniały je spośród innych małych ras.
Wkrótce rasa zyskała uznanie w całych Niemczech, a następnie w krajach skandynawskich i Wielkiej Brytanii.
Pomyłka z dobermanem
Wraz z rosnącą popularnością rasy poza Niemcami pojawiło się błędne przekonanie, że pinczer miniaturowy jest miniaturową wersją dobermana. W rzeczywistości to mit.
Doberman został wyhodowany dopiero później, a w jego tworzeniu wykorzystano między innymi pinczera średniego – większego kuzyna pinczera miniaturowego.
Zatem relacja jest odwrotna: to doberman ma wśród swoich przodków pinczera, nie odwrotnie.
Rozwój rasy w XX wieku
Międzynarodowa ekspansja
Na początku XX wieku rasa trafiła do Stanów Zjednoczonych, gdzie szybko zyskała popularność pod angielską nazwą Miniature Pinscher. W 1929 roku została oficjalnie zarejestrowana przez American Kennel Club (AKC).
W latach 30. i 40. XX wieku rozpoczęto intensywną hodowlę także w Skandynawii, która odegrała kluczową rolę w zachowaniu i doskonaleniu cech rasy po II wojnie światowej.
Rasa po II wojnie światowej
Okres wojny przyniósł duże straty w populacji pinczerów. Dzięki pasjonatom z Niemiec i Szwecji udało się jednak odbudować hodowlę i utrzymać typ zgodny z wcześniejszym wzorcem.
W latach 50. i 60. pinczer miniaturowy znów zaczął pojawiać się na wystawach, tym razem jako elegancki pies do towarzystwa, a nie tylko użytkowy łowca.
Pinczer miniaturowy w Polsce
Pierwsze pinczery miniaturowe pojawiły się w Polsce w latach 60. XX wieku, głównie za sprawą importów z Niemiec i Czechosłowacji.
W latach 80. rasa zdobyła popularność wśród miłośników małych, ale odważnych psów. Pojawiły się pierwsze rodzime hodowle, które dbały o zdrowie, charakter i zgodność ze wzorcem FCI nr 185.
Dziś w Polsce działa kilkadziesiąt hodowli tej rasy, a pinczery miniaturowe są częstymi uczestnikami wystaw krajowych i międzynarodowych.
Współczesny obraz rasy
Charakter i temperament
Dzisiejszy pinczer miniaturowy to pies pełen energii, czujny, inteligentny i bardzo przywiązany do opiekuna. Zachował samodzielność i odwagę dawnych psów stajennych, ale również elegancję psa wystawowego.
Nie jest to jednak rasa dla każdego – wymaga konsekwentnego wychowania i odpowiedniego prowadzenia, aby jego temperament nie przerodził się w nadpobudliwość.
Wygląd i umaszczenia
Współczesny pinczer miniaturowy ma:
- harmonijną, kwadratową sylwetkę,
- krótką, gładką sierść,
- żywe spojrzenie i charakterystyczny, dumny chód.
FCI dopuszcza kilka umaszczeń: czarne z podpalaniem, jednolicie rude (od jasno jeleniego po ciemnoczerwony) oraz czekoladowe z podpalaniem.
Ciekawostki historyczne
- W dawnych Niemczech rasa była znana również jako Reh Pinscher, czyli „pinczer jelenia” – od lekkiej, sprężystej budowy przypominającej sarnę.
- W starych podręcznikach kynologicznych można znaleźć opisy pinczera miniaturowego jako „małego, lecz nieustraszonego obrońcy stajni”.
- Dawniej wierzono, że rasa powstała ze skrzyżowania chihuahua i teriera, jednak współczesne badania genetyczne potwierdziły samodzielne niemieckie pochodzenie rasy.
- Najstarsze zapisy o pinczerach pochodzą sprzed ponad 200 lat i dotyczą psów używanych w okolicach Würzburga i Stuttgartu.
Historia pinczera miniaturowego to przykład, jak z niewielkiego psa użytkowego można stworzyć rasę o światowej renomie.
Od prostych stajennych psów po eleganckich towarzyszy człowieka – pinczer miniaturowy zachował wszystko, co najlepsze: inteligencję, odwagę, czujność i niezależność.
To pies, który mimo swoich niewielkich rozmiarów wciąż pozostaje duchem prawdziwego strażnika.
